In het boek ‘Zorg en de staat’ zegt A. de Swaan dat hekserij waarschijnlijk evenveel mensenlevens gered als gekost heeft. Als men dacht met een heks te maken te hebben gaf men al snel een aalmoes uit vrees voor vervloekingen of magische spreuken.
Toch vroeg ik mij af hoeveel heksen er in België veroordeeld werden . Uit een onderzoek van Erik Aerts en Dries Vanysacker , twee Leuvense professoren, blijkt dat er een groot verschil is van streek tot streek. Zij onderzochten het aantal veroordelingen in de Zuidelijke Nederlanden. Tussen 1450 en 1685 werden er vierduizend heksen verbrand, waarvan 2000 in Luxemburg. In Vlaanderen was er in de Westhoek en Tienen een haard van heksenverbrandingen. Waarom wat dit zo verschillend van streek tot streek. In steden bleek er meer verdraagzaamheid dan bij de lokale besturen van het platte land.
De overgrote meerderheid van de vervolgde heksen waren vrouwen, 88procent. De inquisiteurs maakten gebruik van verschillende marteltuigen om de beklaagden tot een bekentenis te doen overgaan. De alom gekende waterproef is eigenlijk afkomstig van de codex van de Babylonische koning Hammurabi (1792-1720VC). De rechterduim werd aan de linker grote teen en de linkerduim aan de rechter grote teen verbonden. Zo werd men het water in gegooid. Als men bleef drijven was men heks. Een andere methode was het wegen, in het Nederlandse stadje Oude Water kan je zo een erkende weegschaal terugvinden. Iedereen die hier gewogen werd over de jaren heen bleek geen heks te zijn, men berekende dit via de lengtecentimeters en het gewicht. Na de weging kreeg men een certificaat van Weginghe. Dit alles was natuurlijk niet voor niets. Het is nog altijd een interessante plek om te bezoeken. Je kan je nog steeds laten wegen waarna je ook een attest krijgt. Echt een aanrader.
Als je terug blikt doorheen de geschiedenis merk je dat heksen overal aanwezig zijn, de Grieken, de Romeinen , bij de Kelten,… Nu nog steeds beschikt het Vaticaan over een cel Duiveluitdrijvers.
Janssens, U. (2010). 30.000 Jaar mysterie: Vrouwen van godin tot slavin. Witsand uitgevers
gered als gekost heeft. Moet zijn: heeft gered als gekost.
BeantwoordenVerwijderenWaarom wat dit zo verschillend van streek tot streek. Moet zijn: Waarom dit zo verschillend was van streek of streek. OF Waarom dit zo verschilde van streek tot streek.
88procent moet zijn 88 procent
In steden bleek er meer verdraagzaamheid dan bij de lokale besturen van het platte land. Zou beter zijn: In steden bleek men verdraagzamer te zijn dan op het platte land. Je stelt immers dat de steden verdraagzamer waren maar op het platte land de lokale besturen onverdraagzaam waren.
was men heks moet zijn was men een heks
Iedereen die hier gewogen werd over de jaren heen bleek geen heks te ... moet zijn: Iedereen die hier DOOR de jaren heen gewogen werd
Je blikt terug op de geschiedenis, niet doorheen de geschiedenis
geschiedenis is het verleden dus: geschiedenis merk je dat heksen overal aanwezig zijn ... moet zijn: heksen overal aanwezig waren
Je tekst is interessant maar doet af aan waarde door verkeerd taalgebruik. Tevens veel fouten inzake interpunctie.
Dag Isabelle,
BeantwoordenVerwijderenIk vind het een boeiend thema dat je hier in beeld brengt. Je geeft ons inzicht in het gegeven dat het meestal vrouwen betrof en op het ridicule van de werkwijze waarop men 'testte' of iemand al dan niet een heks was.
Voor mij mag je dit blogbericht gerust nog uitbreiden, bvb. met een concreet voorbeeld om ons nog een beter zicht te geven op dit donker stukje geschiedenis.
Ik denk hierbij spontaan aan Jeanne d'arc. Wat waren de argumenten voor een dergelijke beschuldiging? Angst voor vreemd gedrag/beweringen? Politiek motief? Vanwaar de zware straf? Hoe kwam men terug op de heksenvervolging?
Na het lezen van je blogbericht blijf ik met nog te veel vragen over betreffende dit thema maar je hebt wel mijn interesse gewekt!
Priskilla
Beste Isabelle,
BeantwoordenVerwijderenDit onderwerp spreekt tot de verbeelding. Onze fascinatie voor het bovennatuurlijke is ook nu nog actueel. Denk maar aan het programma ‘het zesde zintuig’. Als ik dit programma bekijk, heb ik altijd een ‘wauwgevoel’. Af en toe gebeuren er medische mirakels. Personen die terminaal zijn, lijken plots toch een lang leven beschoren. De Nederlandse rolstoelatlete ‘Monique van der Vorst’, kan na een verkeersongeluk weer lopen. Er rest ons niets anders dan deze gebeurtenissen te klasseren onder een ‘wonder’. Echter, deze mirakels komen slechts sporadisch voor.
Tegenwoordig kunnen wij bosbranden, tsunami’s, overstromingen, griepepidemie, een economische crisis … wetenschappelijk verklaren. In de Middeleeuwen was die informatie niet voor handen, en als die er wel was, dan werd die door de elite niet aan het gewone volk meegedeeld. Mensen kunnen zich niet gemakkelijk bij het woord ‘zomaar’ neerleggen. Dus werd er vroeger een zondebok aangeduid. In dit geval bestempelde men verdachte personen als heksen. Dit redde inderdaad mensenlevens. Men durfde geen aalmoezen weigeren aan vermeende heksen. Wat als die vieze heks mij aanraakt, word ik dan ziek? Zal mijn oogst mislukken als ik de heks niet sus met wat geld? De elite gebruikte de heksen echter als middel om volksopstanden te voorkomen. Bij een economische crisis bijvoorbeeld, keek het volk richting de heksen. De elite pakte het probleem aan, door de heksen te liquideren en zo het volk gerust te stellen. Ze hoop te geven op beterschap. Daarbij werd het echte probleem echter niet aangepakt. Maar de elite bleef wel buiten schot en vrij van opstanden. Het ‘arme’ volk hield zich ook gedeisd om de volgende reden. Wat als mijn gedrag ook de stempel ‘vreemd en opstandig’ opgeplakt krijgt?
Deze informatie is mijn summiere reactie op het ‘waarom’ van deze vervolgingen. Dit is echter heel beperkt, en net als Priskilla, had ik graag gelezen, hoe jij deze vervolgingen verklaart. De andere vragen die Priskilla stelt, hadden ook een mooie bijdrage gevormd voor je blog. Ik ga dus akkoord met haar stelling, dat we met te veel vragen blijven zitten.
Natuurlijk, de reden waarom ik deze blog graag nog uitgebreider had gezien, ligt aan je fascinerende thema. Je haalde een aantal zaken aan, die ik niet wist. De immense aantallen heksen die vervolgd werden, de vreemde methodes (enkel de brandstapel was mij bekend), de regionale verschillen, …
Een tof thema, dat smaakt naar meer!
Groetjes, Evi.
Dag Isabelle,
BeantwoordenVerwijderenOok ik vind dit een boeiend thema.
Na het lezen van je blogbericht dacht ik: “Vroeger werd een heks geassocieerd met het slechte, de duivel, het kwaad,… Vandaag de dag is dit al heel wat minder. Nu spreekt men over personen met bovennatuurlijke krachten, natuurkrachten,…” Dus ik concludeerde dat dit toch een positieve evolutie is voor de hekserij.
Het is dan ook confronterend wanneer je vlug eens een kijkje neemt op de verschillende bestaande webpagina’s rond heksen en hekserij. In België en Nederland bestaan er echt “heksenscholen”, in de Verenigde Staten en Groot Brittannië is Wicca (een vorm van hekserij) erkend als een religie terwijl men in 2008 in Kenia 11 mensen heeft verbrand die verdacht werden van hekserij. En ook in India hebben ze in de periode van 2001 tot 2006, 400 mensen op beschuldiging van hekserij gedood.
Ik moet mijn mening herzien, er is niet overal een positieve evolutie in de hekserij…
Groeten
Ineke
Heksen en magie, het blijft ons allen fascineren . Het brengt ons een stukje terug naar onze kindertijd waar fantasie en sprookjes dagelijkse kost waren. Deze sprookjes hebben ons een vertekend beeld gegeven van heksen. Denk maar aan de heks in Hans en Grietje (http://www.heksenkring.be/Hans_en_Grietje.htm) die in het verhaal niet echt sympathiek wordt voorgesteld. Ze worden meestal ook fysiek minder aantrekkelijk voorgesteld als oude boze vrouwen met een lelijke neus en pukkels. Later leerden we inzien dat sommige dingen gewoonweg niet bestaan of dat er een logische wetenschappelijke verklaring voor bestaat. Maar het feit dat heksen wel degelijk bestaan hebben prikkelt onze nieuwsgierigheid.
BeantwoordenVerwijderenIn de blog van Isabelle vind ik ook heel wat interessante elementen terug. Het is een thema waarin je heel ruim kan gaan en een A4 is natuurlijk te kort om alles aan bod te laten komen. Voor mij is de tekst zeker geslaagd aangezien er hier al vijf reacties op gekomen zijn en we allemaal geprikkeld zijn om er meer over te weten. Mijn voornaamste vraag die onbeantwoord blijft is waarom het nu bijna altijd vrouwen waren die als heks bestempeld werden?